Metoda wagowa — punkt wyjścia dla każdego nowego montażu
Po próżniowaniu do <500 µmHg i potwierdzeniu szczelności (decay test: wzrost <100 µmHg w 10 min) ładunek nominalny z tabliczki to baza. Dla splitów dolicz korektę na długość linii cieczowej: typowo +20 g/m powyżej fabrycznych 5–7 m dla R32/R410A, dokładnie wg DTR jednostki. Czynnik dawkuj zawsze fazą ciekłą z butli odwróconej, przez wagę cyfrową z dokładnością ±5 g, do strony niskiej przy pracującej sprężarce dławiąc zaworem — nigdy fazą gazową do układu z R410A/R32, bo zmienisz proporcje mieszaniny zeotropowej.
Metoda wagowa jest jedyną wiarygodną przy układach z TEV i odbieralnikiem cieczy oraz przy R290 (R290 dozujemy wyłącznie wagowo, z limitem napełnienia wynikającym z normy — sam ładunek bywa rzędu 150–500 g). Wadą jest to, że waga nie wykryje nieszczelności ani błędnej długości instalacji: mówi ile wpuściłeś, nie czy układ pracuje poprawnie.
Przegrzanie — weryfikacja dla układów z kapilarą i stałą dyszą
Przegrzanie (superheat) to różnica między rzeczywistą temperaturą gazu na ssaniu a temperaturą nasycenia odczytaną z ciśnienia ssania. Dla układów z elementem stałym (kapilara, orifice) to główne kryterium ładunku: za niskie przegrzanie = przepełnienie i ryzyko zalewania sprężarki, za wysokie = niedopełnienie. Cel typowo 5–8 K na ssaniu sprężarki, ale wartość docelową odczytaj z metody producenta (charging chart wg temperatury otoczenia i powietrza wlotowego na parowniku).
Mierz manometrem cyfrowym z czujnikiem temperatury zaciśniętym na rurze ssawnej tuż przy sprężarce i zaizolowanym. Pamiętaj o glide czynników zeotropowych (R407C, R448A, R454B) — do obliczeń bierz temperaturę nasycenia rosy (dew) dla przegrzania. Dodawaj czynnik małymi porcjami i czekaj 10–15 min na stabilizację po każdej dawce.
Dochłodzenie — weryfikacja dla układów z TEV/EEV
W układach z zaworem rozprężnym (termostatycznym lub elektronicznym) to zawór reguluje przegrzanie, więc ładunek weryfikujesz dochłodzeniem (subcooling) na linii cieczowej. Dochłodzenie = temperatura nasycenia z ciśnienia tłoczenia minus rzeczywista temperatura cieczy przy wyjściu ze skraplacza. Cel typowo 5–8 K (sprawdź charging chart producenta); za niskie = niedopełnienie i pęcherze pary w linii cieczowej, za wysokie = przepełnienie zalewające skraplacz i podnoszące ciśnienie tłoczenia.
Warunek poprawnego pomiaru: stabilny stan ustalony, czysty skraplacz i parownik, prawidłowy przepływ powietrza/wody. Dla zeotropów do dochłodzenia używaj temperatury nasycenia punktu pęcherzyków (bubble). Kontrolnie: przy poprawnym ładunku wziernik cieczowy ma być pełny, bez pęcherzy — ale sam wziernik nie zastępuje pomiaru dochłodzenia.
Procedura łączona i typowe błędy
W praktyce: ładuj wagowo do wartości z tabliczki + korekta na linię, uruchom układ, ustabilizuj 15 min, a następnie domierz przegrzaniem (kapilara) lub dochłodzeniem (TEV/EEV). Notuj ciśnienia, temperatury i ładunek końcowy w protokole — to także wymóg F-gazowy (rozp. UE 2024/573: rejestr, kontrole szczelności, personel z certyfikatem). Nigdy nie napełniaj „na ucho” ani po samym wzierniku.
Najczęstsze błędy: dawkowanie fazą gazową mieszaniny zeotropowej, pomiar przegrzania/dochłodzenia bez stabilizacji lub przy zabrudzonej wymianie ciepła, ignorowanie glide (użycie złej temperatury nasycenia), oraz „dopełnianie” nieszczelnego układu zamiast usunięcia wycieku. Przy podejrzeniu zanieczyszczenia ładunku — odzysk, próżniowanie i napełnienie świeżym czynnikiem, nie korygowanie dolewką.